A técnica que supervisou o proxecto do
Fondo Galego de Cooperación en Haití impartiu unha conferencia en Ames
Victòria Planas impartiu
onte pola tarde unha conferencia no local do Club de Xubilados e Pensionistas
do Milladoiro, que está situado na rúa Figueiras. A técnica que vén de
supervisar en Haití o proxecto impulsado polo Fondo Galego de Cooperación e o
Fons Català explicou que se trata dunha iniciativa “planificada co obxectivo de
mellorar a situación que había antes do terremoto, pois as accións teñen que
transformar e mellorar as condicións anteriores”. Nesta charla estiveron o
alcalde de Ames, Carlos Fernández, a concelleira de Benestar Social e
Igualdade, Isabel González, e o responsable da Secretaría Técnica do Fondo
Galego, Ánxelo González. Ademais moitos veciños e veciñas de Ames ateigaron o
local de JUPEMI para asistir a esta conferencia. Ames é un dos Concellos
asociados ao Fondo que realizaron as súas achegas á conta de emerxencia aberta
tras o devastador terremoto de xaneiro de 2010.
A técnica catalá indicou que o proxecto chamado
‘Fortalecemento do desenvolvemento local sostible e inclusivo no Nordeste de
Haití como resposta aos efectos do sismo do 12 de xaneiro’ estase a desenvolver
nas vilas de Carice, Vallières e Monbin Crochu, na
fronteira coa República Dominicana. Trátase de “crear capacidades
conxuntas para a prevención e a protección da poboación, diminuíndo así o grao
de vulnerabilidade de cara á tempada ciclónica”, apuntou. En xaneiro de 2012
agárdase verificar os catro resultados previstos.
O primeiro é o establecemento dunhas normas para a
prevención de riscos e desastres, ordenando o territorio, e para o control de
epidemias. O segundo resultado é a adaptación de tres plans de estudos de
formación profesional no Centro de Formación Profesional de Carice, con obxecto
de que as novas promocións saiban xestionar convenientemente os novos recursos
forestais de que se van dotar os territorios (módulo de agroecoloxía), estean
capacitadas para construír vivendas resistentes a ciclóns e sismos (módulo de
construción), e sexan emprendedoras (módulo de socioeconomía).
A esta formación vincúlase a terceira meta: erguer
un prototipo de edificio, que será centro comunitario para os tres municipios,
e que incorporará os novos criterios de construción, no ánimo de que poidan ser
replicados na zona e en todo o país. Trátase dunha construción baseada no bambú
e o piñeiro caribeño, materiais extraordinariamente resistentes e adaptados ao
clima local, que foron os únicos que soportaron o terremoto. Son tamén
materiais autóctonos cuxa demanda contribuirá a activar a economía local e
reforestar os montes.
Ademais, na adaptación do plan de estudos do módulo
de construción participa unha asociación de mulleres local, con experiencia no
traballo da arxila, que ensinarán ao alumnado a fabricar filtros de auga para
eliminar as bacterias causantes do cólera e outras enfermidades
gastrointestinais; os fornos onde se coce a cerámica funcionan queimando os
restos do bambú. Como cuarto resultado do proxecto, crearase un sistema de
información xeográfica para dispor de mapas que sitúen as zonas de risco ante
posibles catástrofes naturais e, ao tempo, reactivaranse os comités de
protección civil municipais, implicando a xente nova e mulleres.
Victòria Planas deixou claro que a actuación se rexe
por unha serie de principios que, ademais de mellorar a situación previa ao
terremoto, contemplan a coordinación coas autoridades locais e estatais e mais
un vínculo horizontal “de igual a igual” co parceiro local, o Centro para a Cultura e o Desenvolvemento de Carice (SKDK).
A responsable de proxectos de Centroamérica, México e Caribe no Fons
Català defendeu que “os protagonistas no esforzo de reconstruír o seu país son
os propios haitianos” e que “ a resposta internacional ten que basearse no
respecto á soberanía de Haití e de acordo coas necesidades e demandas da
poboación”. Apuntou tamén que “a construción de cidadanía é un contrapeso
importante cando os poderes están tan fráxiles, de aí que este proxecto
aproveite o potencial humano, da sociedade civil organizada que hai no territorio,
onde a xente está loitando por un futuro mellor”.
Testemuño de primeira man
A conferenciante retratou un contexto de emerxencia
complexa, onde se produce un colapso do Estado, pois faleceron moitas
autoridades e funcionariado. “Afúndese a economía formal porque se derrubaron
as fábricas, a poboación xa non come tres veces ao día, hai un éxodo da capital
aos municipios, que se ven desbordados, e prodúcese unha violación dos dereitos
humanos, porque os campos de refuxiados están colapsados. A construción de
vivendas complícase ademais porque non hai catastro, e resulta difícil
demostrar quen tiña unha casa. A maioría das escolas son privadas, e o sistema
de saúde non dispón de recursos”, explicou.
Victòria Planas ofreceu cifras dramáticas: 250.000
mortos contabilizados, 1.600.000 persoas desprazadas e 3 millóns de
damnificados. “Un ano despois do acontecido, a crise a todos os niveis tense
agudizado e a vulnerabilidade medrou”, asegura. “Os cascallos continúan nas
rúas de Port-au-Prince e dá a impresión de que non se fixo nada, aínda que
tamén se fan cousas que non se ven”, apuntou. Sobre o polémico papel da ONU,
segundo a técnica “a xente non quere aos cascos azuis, dunha banda porque Haití
non supón unha ameaza internacional e sufrir unha ocupación militar é moi duro,
e doutra porque, como non é o seu mandato, non empregan as súas maquinarias e
vehículos na reconstrución”. “Hai un millón e medio de persoas vivindo en
campos de refuxiados, son tendas de campaña instaladas nas prazas públicas e na
zona do aeroporto. E só se construíu a cuarta parte dos 100.000 refuxios
previstos, e que deberían ser temporais pero estanse a converter en
permanentes”, sostén.
“Nos programas de ‘comida por traballo’, tráense os
alimentos de Estados Unidos ou Europa, e isto prexudica aos agricultores
haitianos, que non poden darlle saída ao seu produto. Agora funciona o sistema
de ‘diñeiro por traballo’, co que os campos fican sen xornaleiros e pérdese a
colleita, pero os contratos na cidade son só por quince días”, relatou a técnica.
“Isto non está solucionando as cousas, por iso dicimos que ten que haber outro
xeito de cooperar”, reclama.
No entanto, “con este escenario tan adverso, nunha
zona rural que recibiu poboación desprazada, estamos a traballar dende o poder
local pensando no futuro”, apuntou. “Podemos actuar en rehabilitación, empezar
a reactivar os municipios para favorecer o desenvolvemento local”, remarcou.
Victòria Planas apostou pola “transparencia na xestión e nas contas, a
coordinación con outros actores do territorio, e a descentralización das
decisións e actuacións”. Avogou asemade pola “participación dos municipios e
organizacións, contar cos medios locais e xestionar a fraxilidade institucional
co fortalecemento e empoderamento dos actores locais”.
Colaboración dos Concellos
O alcalde de Ames, Carlos Fernández, remarcou na
presentación do acto o “orgullo” do seu Concello por pertencer ao Fondo Galego
de Cooperación. “A pesar da crise, temos que ser conscientes do moito peor que
o están pasando noutras zonas do mundo e sempre debe haber unha parte da nosa
economía que debe ir camiño de favorecer esa solidariedade internacional”,
apuntou. Como presidente da Federación Galega de Municipios e Provincias,
Carlos Fernández lembrou que existen uns estreitos lazos de colaboración entre
a Fegamp e o Fondo Galego.
Pola súa parte, o responsable da Secretaría Técnica
do Fondo Galego, Ánxelo González, agradeceu a contribución de Ames á conta de
emerxencia aberta xusto despois do terremoto “porque intuíamos que se ía xerar
unha vaga de solidariedade, e de feito produciuse unha cantidade de doazóns
importante, que ascende a 170.000 euros”, sinalou.
